علم به خطا و اشتباه آن نداشته باشد . ج - قبله را از راههاى علمى ممكن نيز مىتوان مشخّص كرد ، از قبيل : حركت بادها و وضعيّت خورشيد و ماه در اوقات مختلف و مكانهاى مختلف ، در صورتى كه براى عقلا ، اطمينان آور باشد . د - اگر امارات و نشانه‌ها ، متعارض باشند ، بايد به آنچه اطمينان آور است عمل كند و بقيّه را رها نمايد . پس اگر اجتهاد و جستجو كرد و قبله را تشخيص داد ولى صاحب خانه ، قبله را بر خلاف آن جهت ، اعلام كرد يا اينكه قبلهء آن منطقه بر خلاف قبلهء مورد تشخيص او بود ، او بايد به آن جهتى عمل كند كه اطمينان پيدا كرده است ، امّا كسى كه عاجز از جستجو و تفحّص است مانند شخص نابينا و زندانى ، بايد در بيان امارات يا تعيين قبله يا كمك گرفتن از ابزارهاى علمى اطمينان آور ، به غير خود مراجعه كند . ه - اجتهاد به رأى و قياس يا اعتماد بر گمان و تصوّر كه شارع مقدّس از آنها نهى كرده ، جايز نيست زيرا گمان ، انسان را به حق نمىرساند ، و بايد مطابق با روشهايى كه شرع در نظر گرفته يا عرف عقلا صحّت آن را تصديق كرده ، قبله را تشخيص داد . 6 - كسى كه نمىتواند جهت قبله را تشخيص بدهد ، مخيّر است به هر طرف كه بخواهد نماز بگزارد و در اين مورد قول مشهور و احوط هم اين است كه به چهار طرف نماز بخواند . 7 - براى مسافر لازم است كه جهت قبله را پيدا كند و جايز نيست نمازهاى واجب را سواره بخواند مگر در صورتى كه بتواند بدون اختلال در قبله ، نماز را بجا آورد مانند كشتى و قطار و هواپيما . امّا حركتهاى جزئى كه در اين هنگام ايجاد مىشود ، اشكالى ندارد ولى اگر حركت به گونه‌اى